Wat zich ontwikkelt in het donker

Er is dat moment in een donkere kamer, of in elk proces dat zijn eigen voortgang verbergt, waarin niets lijkt te gebeuren. Het papier ligt in het bad, blanco, geduldig, en je begint te twijfelen aan de chemie, de timing, je eigen handen. Dan begint er iets te verschijnen — niet in één keer, maar alsof het er de hele tijd al was, wachtend op de juiste omstandigheden om zich te tonen. Ik denk dat de meeste echte verandering zo werkt. Ze kondigt zich niet aan terwijl ze gebeurt. Ze gebeurt eronder, in het deel van het proces dat je niet rechtstreeks kunt observeren, en je krijgt er pas bewijs van als het te laat is om in te grijpen. Tegen de tijd dat je het beeld ziet, is de beslissing al genomen. Wat rest, is het fixeren — of niet.